yazılım,c# ve domates kabuğu
« responsive != performanceSahte Bulutlar »

Dünya düzdür.

  28/08/12 00:35, by ertan, Categories: Yazılım

Bu başlık bir globalleşme üzerine yazılmış bir kitabın başlığı.

Genelde yazılım geliştirme ile ilgili yazılar yazdığım için ne alaka diyebilirsiniz. Kitabın içeriği ile ilgili ilginç bir olabilecek bir detay var. Önce "dünya düzdür" ne demek onu açıklayayım.

Dünya gün geçtikçe küreselleşiyor. Ekonomi, sosyal, teknoloji, iletişim gibi tüm alanlarda giderek tarihi veya coğrafi bölünmelerin önemi gittikçe azalıyor. Dünyanın neresinde olursanız olun rekabet artıyor, aynılaşıyoruz.

Şu anda kullandığınız bilgisayarın her bir parçası dünyanın çok farklı yerlerinde üretilip, şu anda kullandığınız yere kilometrelerce uzak bir yerlerde birleştiriliyor. Çağrı merkezini aradığımızda cevap veren kişinin hangi şehirde hatta hangi ülkede olduğuna dair bile bir fikrimiz yok. Bankadaki paramız yada borcumuz, bir veritabanında kayıtlı rakam sadece. Biz istediğimiz zaman sadece kağıt haline geliyor.

5 yıl önce sadece hayal edebildiklerimiz şimdi gerçek. Bu süre giderek daha da kısalıyor.

Herşey daha kolay, daha ulaşılabilir, daha düşük maliyetli, daha yakın.

Genel olarak bu kitabın konusu bu globalleşme üzerine analizler ile ilgili ve dünyayı en çok düzleştiren bazı "şey"lerin listesini veriyor. Aslında 10 tane ama ben ilk 5 tanesini yazayım buraya. İlgilenenler yukardaki link üzerinden detaylarına bakabilir.

1. Berlin Duvarı

2. Netscape

3. İş Akışı Uygulamarı

4. Uploading

5. Outsourcing (Dış kaynak kullanımı)

Bunlardan benim ilgilendiğim konu ise 3. madde.

İlginç olan artık çeşitlerini benim artık takip edemediğim binlerce tür yazılım içerisinden yazılım anlamında iş akışının yer almış olması. Bu liste içerisinde milyon milyon dolarlar harcanan ERP'ler, CRM'ler, işletim sistemleri, veritabanı uygulamaları yok. Hatta liste içerisindeki diğer 6 madde'nin yayılma noktası olarak bu maddeyi gösteriyor.

Beni yakından tanıyanların bildiği gibi yazılım konusunda ilgilendiğim alan çoktur ama son 10 yılım sürekli iş akışı konusunda geçmiştir. Bu kitabın yazarının bahsettiği gibi benim içinde iş akışı yazılımları diğer tüm yazılımların yanında çok farklı bir yeri ve geleceği vardır.

Neden ?

Ünlü bir örnek üzerinden gideyim. Bir avuç fındık üretmek için artık fındığı toprağa eken, sulayan, toplayan, tartıp ambalajlayanlar artık makinalardır. Benzer şekilde giydiğiniz giysiler, bu yazıyı okuduğunuz bilgisayarlar artık insanlara pekte bağlı kalmadan makinalar tarafından yapılıyor. Üretimin her alanında artık insanlar bu süreçler üzerinde sadece karar noktalarında bulunup, sadece ne yapılacağını çeşitli şekillerde söylüyorlar, gerisini makinalar yapıyor.

Bir avuç fındık üretmek ise işin sadece yarısıdır, işin diğer yarısı bu ürettiğiniz fındığı satmaktır. Satmak için kocaman binalarda yüzlerce kişi iş ortaklıkları, kampanyalar, rakipler, insan kaynakları, tedarik, satınalma, mali işler gibi işlerle uğraşır.

Ancak 2000'li yılların teknolojisi ile ürettiğiniz fındığı satmak için halen 1950'lerin satış tekniklerini kullanılırız, 1950'lerde çantalarda taşınan defterlerin, mektupların yerini artık laptop'lar ve elektronik postalar aldı ama kullandığımız onca işletim sistemleri, ofis yazılımları, ERP'ler, CRM'ler, HR sistemleri temelde boş defterlere kaydettiğimiz bilgilerden daha fazla bir şey değildir. Tüm bu "fındığı satmak" için yapılan faaliyetler insanlar tarafından yönetilir/yapılır.

Üretim tarafındaki bu verimliliği sağlayan makineleşmenin benzerini bu "boş defterler" ile yapmamız mümkün değildir, bu yüzden tüm bu "işin diğer yarısı" diye düşünebileceğiniz tüm bu işlerin de makineleşmesine gerek vardır. Makineleşmek için gerekli kayıt ortamlarımız bolca var ama bunların işlemesini sağlayacak bizim yerimize faaliyet gösterecek bir "akıl" yoktur.

İş akışı işte bu "boş defterlere" bir akıl katmak için gereklidir, bu akıl'a fındığı üretmek için ihtiyaç duymadık çünkü doğa ve verimlilik ihtiyacı bu eksiği kendiliğinden tamamladı ancak işin diğer yarısı tamamen insanlar arasındadır ve bu noktada bir başımıza kalırız.

İş Akışı mı ? BPM mi ?

90’lı yıllarda bu "işin diğer yarısı" olan iş süreçlerini standartlaştırma ve iyileştirme amacıyla kullanılan uygulamalara “Workflow Engine” ismi verilmeye başlandı. Zaman geçtikçe bir çok alanda kullanılmaya başlayan ve Workflow’un ne demek olduğunu açıklamaya çalışan herkes kendi bakış açısıyla tanımlamaya çalıştı gün geçtikçe herkesin kafasını karıştıran bir konu haline geldi.

Nihayetinde tüm bu karmaşaya son vermek yeni bir isim olan BPM (Business Process Management) kullanılmaya başlandı.

Workflow terimi aslında çok genel olarak kullanılabilecek bir kelimedir. Örneğin “Veri” yada “Entegrasyon”, "Doküman" gibi çok genel anlamda kullanılabilecek kelimelerle aynı kapsamı taşır. Detayında ne olduğunu tarif etmez. Örneğin yemek yapmak, bir web sitesi tasarlamak, arabayla işe gitmek, bir kişiyi işe almak gibi tüm bu faaliyetlerin bir iş akışı/süreci vardır. Bu yüzden faaliyet gösterdiğiniz alana göre “Workflow”u farklı şekillerde tarif edersiniz.

Workflow Engine terimini kullanan çözümler ise genelde süreç içerisindeki adımlara odaklanır, bunların nasıl sıralandığı, kimin yapacağı gibi konularla ilgilenir. Veri olarak bir doküman yada veritabanındaki bir kayıda referans verir. Süreç modelleme, kodlama, kullanıcı arayüzü, veri modeli gibi konularla fazla ilgilenmez, bunlar diğer sistemlerin problemidir. Yukarda bahsettiğim kafa karışıklığından kurtulmak için genelde bu tür çözümler "Routing" (yönlendirme) ismiyle anılır. Çoğu basit bir sıralı tabloyu referans alarak insanlara iş götüren çözümlerdir.

BPM ise gün geçtikçe artan ihtiyaçlar nedeniyle “Workflow Engine” üzerinden evrilip süreç modeliyle birlikte veri ile de ayrıntılı olarak ilgilenen daha gelişmiş süreç geliştirme platformlarını tarif eder. BPM uygulamalarındaki grafiksel süreç modelleri teknik kişiler dışında sürecin asıl sahibi tarafından da anlaşılabilir ve bu grafiksel model üzerinde yapılan değişiklikler direkt olarak sürecin çalışma şeklini etkiler.

BPM uygulamalarındaki veri modelleme, form tasarımı ve süreç ile birlikte entegre kodlama ortamı ile dış bir sisteme ihtiyaç duymadan tüm süreci bir uygulama olarak modelleme mümkündür. XML tabanlı veri modeli ile karmaşık veritabanlarına ihtiyaç olmaz, hatta sürecin veri modeli herhangi bir anda değişebilir.

Tüm bunların dışında 2000’li yıllarla yaygınlaşmaya başlayan web servisleri BPM çözümleri ile alternatifsiz entegre çalışır. Sadece tasarım araçları ile hiç kodlama olmadan örneğin bir sipariş talebini BPM üzerinde başlatıp, onaylarını aldıktan sonra üretim sisteminde bir web servisi aracılığıyla iş emri yaratılabilir. Böylece "boş defter" üzerinde yarattığınız kayıtlar için minik bir "akıl" katarsınız işe.

Sonuç olarak “Workflow” çok genel bir kavramdır ve her çeşit uygulamada çeşitli formlarda bulunur. “Workflow Engine” ise süreç içerisindeki adımlara ve kimin yapacağına, kimde ne iş olduğu ile ilgilenir. Bir çok uygulama farklı bakış açıları ile içerisinde bir workflow engine taşır. “BPM” ise bir “Workflow Engine” üzerinden evrilerek herhangi bir iş sürecini geliştirmek için zengin araçlara sahip olan bir süreç yönetim sistemidir.

BPM uygulamaları üzerinde geliştirilen süreçler başlangıçta genelde işi basit tutmak için insan-insan arasında olur ancak bu konuda deneyim kazandıkça makina-insan-makina arasında olan süreçlere doğru gider, buda üretimde başardığımız makineleşmenin bir benzeridir.

Hangisine ihtiyacınız olduğu ise ne kadar makineleşme ihtiyacınız ile ilgilidir, BPM uygulamaları sadece bu konuyla ilgilendiği için en geniş imkanları tanıyan çözümlerdir.

İşin Özeti

Görünüşe göre önümüzdeki 10 yıl içerisinde bu "işin diğer yarısı"nı makineleştirebilen şirketler ayakta kalacak, rekabet etme şansı bulacak. İş Akışı ile bu makineleşmeyi sağlayabilecek bildiğimiz tek yöntem ve bunu "boş defterler"e kayıt yaparak yapmaya çalışanlar "mahalle bakkalı" vs "süper marketler" gibi kazanamayacağı bir iddaya giriyor demektir.

No feedback yet

Leave a comment


Your email address will not be revealed on this site.
  
(For my next comment on this site)
(Allow users to contact me through a message form -- Your email will not be revealed!)
Text Renderers:
 

©2017 by Ertan Tike

Contact | Help | Blog theme by Asevo | blog software | web hosting | monetize